Meiri notkun vetnis gæti skipt íslenska hagkerfið miklu máli
![Vetni](https://images.prismic.io/landsbankinn/158fa6fd-0c5e-4455-afc8-634b2f9f14c2_Hydrogen-Vetni-1920.jpg?fit=max&w=3840&rect=20,0,1877,1056&q=50)
Vetnisgeirinn í alþjóðahagkerfinu er tiltölulega lítill, mengar mjög mikið, en er algerlega nauðsynlegur. Um 90 milljón tonn af vetni eru framleidd árlega, næstum alfarið með brennslu jarðefnaeldsneytis. Framleiðsla vetnis tekur til sín um 6% af notkun á jarðgasi og 2% af kolum. Losun gróðurhúsalofttegunda við framleiðsluna nemur um 830 milljónum tonna á ári, sem er meira en allt þýska hagkerfið losar.
Vetni er sérstakur orkugjafi að því leyti að það þarf að framleiða með öðrum orkugjöfum. Á næstu árum mun hreint rafmagn koma í staðinn fyrir óhreint rafmagn á mörgum sviðum, en ferlið er flóknara varðandi vetni. Vetni mun helst koma að gagni þegar það er notað á nýjan hátt og á nýjum sviðum, t.d. sem rafeldsneyti. Til þess að nýir hættir og ný svið geti orðið til er nauðsynlegt að notendur geti treyst á nægt framboð vetnis. Til þess að notkun vetnis aukist er því nauðsynlegt að styrkja bæði framboðs- og eftirspurnarhliðina, t.d. með opinberum styrkjum.
Vetni getur verið hagkvæmt þar sem erfitt er að nota rafmagn með beinum hætti. Hér á landi má benda á skipaflotann, landflutninga og leigubíla - allt svið þar sem orkunotkun og losun gróðurhúsalofttegunda er mikil.
Vetni hefur lengi verið áhugaverður kostur í orkumálum. Það er sterkur orkugjafi, t.d. skapar bruni á einu kílói vetnis 2,6 sinnum meiri orku en bruni eins kílós af jarðgasi. Það verða engin úrgangsefni til við brunann, einungis vatn. Áhugi jókst mikið á vetni í kjölfar olíukreppunnar á 8. áratug síðustu aldar og mikið var horft til vetnis til þess að losna úr klóm olíuríkjanna.
Sérstaða vetnis felst í því að það er bundið í öðrum efnum og það þarf orku til þess að aðskilja það. Gallinn er líka sá að framleiðsla á vetni krefst meiri orku en verður til í afurðinni. Þetta er ástæðan fyrir því að vetni er enn sem komið er mest notað í ýmsum framleiðsluferlum, t.d. við framleiðslu á ammoníaki og áburði. Enn sem komið er það ekki notað mikið sem eldsneyti, t.d. á bíla og önnur samgöngutæki.
Eins og staðan er í dag er svokallað grátt vetni framleitt með kolum u.þ.b. 5 sinnum ódýrara í framleiðslu en svokallað grænt vetni, sem framleitt er með hreinum orkugjöfum. Þessi munur á eftir að minnka mikið á næstu árum, bæði vegna þess að hrein orka verður hlutfallslega ódýrari og vegna tækniframfara við framleiðslu vetnis og framleiðslu á mun stærri skala en nú er. Framleiðsla á hreinu/grænu vetni á því eftir að verða talsvert ódýrari.
Miðað við flestar aðrar þjóðir ætti staða Íslands varðandi framleiðslu og notkun vetnis að teljast mjög góð. Við eigum möguleika á að framleiða mikla orku og notkun umframorku til framleiðslu vetnis er augljós kostur. Vetnisvæðing fiskiskipa- og flutningaskipaflotans kemur vel til greina og sama má segja um flutninga- og leigubíla og jafnvel flugvélar. Notkun vetnis á þessum sviðum myndi gera íslenska hagkerfið næstum óháð jarðefnaeldsneyti. Að því leyti gæti vetnisvæðing komið í kjölfarið á raf- og hitaveituvæðingu þjóðarinnar. Þessu til viðbótar er ljóst að nálægar þjóðir eru sem óðast að draga úr notkun jarðefnaeldsneytis. Þar mun eftirspurn vaxa mikið eftir orkugjöfum eins og vetni. Það er því eftir miklu að slægjast.
Lesa Hagsjána í heild:
Hagsjá: Meiri notkun vetnis gæti skipt íslenska hagkerfið miklu máli
![Rafbíll í hleðslu](https://images.prismic.io/landsbankinn/71496b34-4d94-4f7a-8c8a-343024257f9f_Rafbilagrein-juni-2021-iStock-1083483102.jpg?fit=max&w=3840&rect=292,0,4667,3500&q=50)
![](https://images.prismic.io/landsbankinn/f914dab3-8c34-11e9-9109-005056be2922.jpg?fit=max&w=3840&rect=83,0,1335,1001&q=50)
![](https://images.prismic.io/landsbankinn/35de1bcf-c5e3-4cd3-ae60-cf32894ad792_LB_Office_11200+1920px.jpg?fit=max&w=3840&rect=107,0,1707,1280&q=50)
![Kortagreiðsla](https://images.prismic.io/landsbankinn/11f68368-58d0-438c-9585-b359c113b41c_Posi-erl-greidslukort.jpg?fit=max&w=3840&rect=233,0,3733,2800&q=50)
![Bananar í verslun](https://images.prismic.io/landsbankinn/a3185233-5404-4693-a202-1dc4493032fc_Bananar-1920x1280.jpg?fit=max&w=3840&rect=107,0,1707,1280&q=50)
![](https://images.prismic.io/landsbankinn/812d39a3-e4a4-48e8-b293-01f5b47b9606_Landsbankinn_Irma_Abstrakt_017.jpg?fit=max&w=3840&rect=331,330,881,661&q=50)
![Orlofshús á Íslandi](https://images.prismic.io/landsbankinn/301a973e-b310-481c-924d-f0e655aa7201_Orlofshus-iStock-452517555.jpg?fit=max&w=3840&rect=278,0,4444,3333&q=50)
![](https://images.prismic.io/landsbankinn/fedd0f99-57e5-4a99-a00f-9117bd38fee8_IMG_0744+HIGHRES+1920px.jpg?fit=max&w=3840&rect=326,0,1268,951&q=50)
![Flugvöllur, Leifsstöð](https://images.prismic.io/landsbankinn/b0c57a7a-f73a-448b-8212-7f6ad4d3b4c3_keflavikurflugvollur-1920.jpg?fit=max&w=3840&rect=0,0,1920,1440&q=50)
![](https://images.prismic.io/landsbankinn/028a0757-28f9-4183-b615-499104716808_Landsbankinn_Irma_Abstrakt_018.jpg?fit=max&w=3840&rect=0,140,1168,876&q=50)